ABD seçimlerinde can alıcı konu ekonomi
2008-08-20 06:20:58 Kasım'daki başkanlık seçimleri öncesi, başkan adaylarının yardımcılarını açıklamaları yolunda geri sayım başladı. Seçimin en can alıcı konusu ise Amerikan ekonomisinin nasıl canlandırılacağı olacak.
Petrol şaşırtmaya devam ediyor
2008-08-18 21:10:00 Petrol fiyatlarında yaşanan düşüş bütün dünyada memnuniyetle karşılandı ama en kârlı ülkelerden biri Türkiye. Şimdi herkes, fiyatların seyrini merak ediyor. Genel beklenti bir varil ham petrolün 70 - 80 dolar seviyesine gerilemesi.Geçen yıl bu zamanlarda petrol fiyatlarının yüz dolara tırmanacağı konuşuluyordu ve bu bir kâbus senaryosuydu. Oysa ham petrolün varil fiyatı, bırakın 100 dolan, temmuz ortalarında 147 dolara çıkarak, tarihi bir rekor kırdı. Bu gelişmenin de etkisiyle, artık 200 dolar senaryoları konuşulmaya başlanmıştı ki, petrol fiyatları gerilemeye başladı. Son bir ayda yüzde 23 değer kaybederek, 111 dolara kadar indi. Hızlı çıkışına fazla bir anlam verilemeyen petrol fiyatlarının, şimdi aynı hızla neden düştüğünü anlamaya çalışıyor uzmanlar ve sektör temsilcileri. Dünya petrol tüketiminin yüzde 1,5'ini karşılayan Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı'nda yangın sebebiyle sevkiyatın bir süredir durması ve Gürcistan ile Rusya arasındaki savaşa rağmen fiyatlar neden düşüyor? Eskiden, Kenya'daki kabile çatışmalarından bile etkilenip, yükselen fiyatlar bu gelişmelerden niçin olumsuz etkilenmiyor?Petrol fiyatlarındaki hareketlenmeyi anlayabilmek için öncelikle Amerikan dolarının seyrini bilmek gerekiyor. Bugüne kadar dolar düşerken, petrol fiyatları hep arttı. Şimdi dolar yükseliyor ve petrol fiyatları düşüyor. Dolayısıyla ikili arasında bir eksi korelâsyondan söz edilebilir. Uzmanlara göre petrol fiyatlarındaki gerilemeyi asıl tetikle-yen, doların uluslararası piyasalardaki yükselişi oldu. Bu konuda herkes ortak bir kanaate sahip. Geçen yıl Mortgage krizinin tetiklediği finansal kriz ile sarsılan Amerika ve dünya ekonomisinde, yatırımcıların hisse senetleri ve dövizden hızla kaçarak, emtiaya yöneldiği görülmüştü. Bu tür krizlerde en güvenli limanlar ise kuşkusuz petrol ve altın. Son yıllarda buna fiyatları hızla artan gıda ürünleri de eklendi. Örneğin Chicago Borsası'nda hisse senetlerini satıp, buğday alan yatırımcıların sayısı arttı. Durum böyle olunca, başta petrol olmak üzere emtialarda sert yükselişler görüldü. Tera Menkul Değerler uzmanlarından Ersagun Şimşek, işte bu gelişmenin, dolardaki düşüşle birleşerek petrol fiyatlarını tarihin en yüksek seviyesine taşıdığını düşünüyor.EMTİA YATIRIM CAZİBESİNİ KAYBEDİYORŞimşek'e göre, açıklanan son verilerden sonra global piyasaların ABD'den daha kötü olduğu yönünde yeni bir yatırımcı psikolojisi oluştu. Yatırımcıların diğer gelişmiş piyasalardan çıkarak ABD dolarına yönelmesi, doların Euro karsısında ciddi değer kazanmasında etkili oldu. Dolardaki yükseliş ise petrol fiyatlarındaki gerilemeyi tetikledi. ABD'nin, büyük finans hisse senetlerinde açığa satışı yasaklaması sonrasında başlayan (başta petrol olmak üzere) emtialardaki düşüş, Avrupa Merkez Başkanı Triehet ve IMF'in resesyon ile ilgili tahminleri sonrasında, Avrupa bölgesi ve global büyüme hedef rakamlarının uzmanlarca aşağı çekilmesiyle hızlandı. Yatırımcılar, resesyon ile birlikte büyümenin yavaşlaması ve sonrasında talebin azalması ihtimalini öngörerek emtialardan çıkmaya başladı. Petroldeki düşüş, baz metal ve gıda emtialarındaki düşüşü de beraberinde getirdi.Türkiye, petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan en fazla etkilenen ülkelerden.İstanbul Teknik Üniversitesi Enerji Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Satman da, petroldeki düşüşün dolara bağlı olduğu görüşüne destek veriyor. Eskiden petrole yatırım yapanların şimdi farklı davranması düşüşü hızlandırıyor. Bu düşüşün sürüp sürmeyeceği, kalıcı olup olmayacağı veya tekrar yükselişin başlayıp başlamayacağını öngörmenin şimdiden kolay olmadığını vurgulayan Prof. Satman, bunun biraz da Amerika'nın tutumuna bağlı olduğunu düşünüyor.Dolar etkisi bir yana, petrol fiyatlarındaki dalgalanmaları iyi anlamak için, diğer gelişmeleri de dikkate almak gerekiyor. Petrol fiyatlarındaki belirleyicilerden biri de kuşkusuz arz-talep dengesi. Şu anda özellikle akaryakıt amaçlı kullanılan petrolde bir talep düşüşü yaşanıyor. Amerika ve OECD ülkelerinden talep azalması yüzde 5'i bulmuşPETROL FİYATLARI NEREYE GİDİYOR?DR. SOHBET KARBUZ *Petrol fiyatları son on yılda ona katlanarak 2008'in ilk günlerinde 100 doları görmüştü. Bir kısım uzmanlar fiyatlardaki şişkinliğin devam etmeyeceğini ve aşağı doğru hareketin başlayacağını tahmin ederken diğer bir kısım uzmanlar ise fiyatların 200 dolar seviyelerini bulacağını öngörmüştü. Nitekim Amerikan emtia borsasında işlem gören batı Texas petrolünün (WTI) varil fiyatı 11 Temmuz 2008'de 147 dolara ulaşarak tarihî bir zirve yaptı. Ağustos ayı başlarında ise fiyatlar bu zirve seviyesinden %20 oranında, diğer bir deyişle 30 dolar, değer kaybederek 115 doların altına indi. Bu süre içerisinde akıllardaki soru hep aynıydı: Fiyatlara ne oluyor?Petrol fiyatlarındaki hareketleri genelde üç ana kategori altında incelemek gerekir: Arz-talep dengesi, spekülatörler ve eko-teknik faktörler. Dünyayı tek gözüyle görenler fiyatlardaki iniş ve çıkışları bunlardan yalnızca bir tanesine kilitlenerek irdelemeye çalışırken, iki gözüyle görenler her bir kategorinin hareketini mercek altına tutup fiyatların seyrini irdelemeye çalışmaktadırlar. Kendi aralarında kısa ve uzun vadeli olarak da ayrılan bu kategoriler sürekli olarak var olmuş fakat petrol fiyatlarını hangisinin veya hangilerinin ne oranda etkilediği hâlen pek anlaşılamamıştır.Buna rağmen analistler petrol fiyatlarının gelişimi, ileride izleyeceği seviye ve yön hakkında tahminler yapmaktan geri kalmamışlardır. Tarih ise yapılan tahminlerin hemen hemen hepsinin yanlış çıktığını defalarca ispatlamıştır. Nedeni ise son derece açık: Piyasayı tek gözle takip edip yorumlamak.Ekonomi teorisine göre fiyatları arz ve talepteki denge belirler. Eğer üretim tüketimden fazla ise üreticilerin elindeki stoklar artar ve artan stoklar fiyatların düşmesi yolunda baskı oluşturur. Eğer tüketim üretimden fazla ise stoklar eritilir ve fiyatların yükselmesine baskı yapar. Her ne kadar inandırıcı-dahi olsa ve doğruluk payı bulunsa da petrol fiyatlarının 2003 ortasından itibaren artarak 150 dolar seviyesine kadar çıkmasını, sonra da birdenbire 115 doların aşağısına inmesini azr-talep dengeleriyle açıklamaya çalışmak ne yeterli ne de inandırıcı oldu.Spekülatörlerin petrol fiyatlarında önemli rol oynadıklarını savunanlar önceleri pek kale alınmadılarsa da fiyatların çok kısa zaman Aralıklarında 10 hatta 20 dolar oynamaya başlamasıyla dikkat çeker haledurumda. Aynı durum Türkiye için de ge-cerli. Petrol Sanayi Derneği'nin (PETDER) son sektör raporuna göre, Türkiye'de 2008 Ocak-Haziran döneminde toplam benzin tüketiminde yüzde 9,7 oranında talep daralması yaşandı. Aslında, 'dünya genelinde yüksek petrol fiyatlarına karşı tüketicide bir reaksiyon oluşmaya başladı' demek daha doğru. BP Türkiye yöneticilerinden Murat Lecompte'ye göre, arz-talep arasındaki mesafe çok daraldığından, tüketimdeki küçük bir düşüş bile fiyatları etkileyebiliyor.PETROLDEKİ DÜŞÜŞ KALICI MI?Yaşanan sert düşüş sonrası simdi herkes petrol fiyatlarının bundan sonra nasıl bir seyir izleyeceğini konuşuyor. Petrolün artık eskisi gibi 20 - 30 dolar seviyesine inmeyeceği cok acık. Genel beklenti, ortalama 70 - 80 dolar seviyesinde kalması. Petrol Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri Dr. Erol Metine göre, aslında fiyatların düşmesini değil, çıkışını konuşmak gerekiyor. Çünkü 150 dolar zaten normalin çok üstünde bir rakamdı. Dr. Metin, fiyatların makul seviyelere gelmeye başladığını düşünüyor. Tabi, 'Bundan sonra ne olur?' sorusuna rakamsal cevaplar vermek oldukça riskli. Çünkü bundan bir yıl önce fiyatlar 100 dolara geldiğinde, genel fikir artık 'artış olmayacağı' yönündeydi. Fakat cok daha vahim artışlar yaşandı. Tahmincilerin neredeyse tümü yanıldı. Bu acıdan petrol fiyatının seyri hakkında yorum yapmak artık kolay değil.EN KÂRLI ÜLKE TÜRKİYEPetrol fiyatlarını değerlendirirken, bio yakıtlara da değinmek gerekiyor. Çünkü son yıllarda, artan petrol fiyatları sebebiyle dünyada gıda kökenli yakıtlara bir yöneliş başladı. Mısır, soya fasulyesi, ayçiçeği gibi ürünler artık sadece gıda değil, bioyakıt hammaddesi olarak da talep görüyor. Hatta gecen dönem gıdada yaşanan fahiş fiyat artışları ve bazı ülkelerdeki gıda krizlerinin gerekçelerinden birinin, tarım ürünlerinin akaryakıt maksatlı kullanılması gösterilmişti. Fakat uzmanlar, gıda kaynaklı akaryakıt üretiminin henüz fiyatları etkileyecek seviyede olmadığını düşünüyor. Gelecekte düşünülse bile şu anda bu gelişmenin petrole talebi anlamlı şekilde azaltması mümkün görünmüyor.Tabi bütün bu gelişmeler içinde önemli olan Türkiye'nin konumu. Kullandığı petrol ve enerjinin yüzde 95'ini ithal eden Türkiye'nin bu alandaki harcamaları, cari açığın en önemli gerekçesi. Sadece 2007 yılında Türkiye'nin ham petrol ve doğalgaz için ödediği miktar 19,2 milyar dolar. Bu acıdan fiyatların düşmesinden en fazla faydalanacak ülkelerin başında Türkiye geliyor. Petrol fiyatlarındaki düşüş Türkiye'nin cari acık riskini de azaltacak.İşin bir başka yönü daha var. Petrol üreticisi olmasa da, 'geçiş noktası' anlamında Türkiye'nin uluslararası önemi gittikçe artıyor. Dünyadaki toplam ihtiyacın yüzde 1,5'ini karşılayan Bakü-Tiflis-Ceyhan hattından günlük 1 milyon varil petrol geçişi sağlanıyor. Buna boğazlardan yapılan geçişi de eklediğinizde, dünyadaki günlük petrol arzının yüzde 4'nün, Türkiye'nin kontrolünde olduğunu söylemek mümkün. Bunlar geneli yansıtan rakamlar. Bir de işin diğer boyutu var. Amerika ve Rusya gibi büyük petrol üreticisi ülkeler, kendi ürettikleri petrolü tüketiyor. Yani onların üretimi, ticarete konu olamıyor. Sadece ticareti yapılan petrol olarak baktığınızda Türkiye'nin dünyadaki günlük akısın yüzde 7- 8'ini kontrol ettiği söylenebilir. Bu da aslında Türkiye'yi üretim yapmadan önemli bir petrol ülkesi haline getiriyor. Üretim yapmadığı için fiyat düşüşlerinden olumsuz etkilenmeyen Türkiye, aynı zamanda bu durumdan en fazla kâr edecek ülkelerden biri konumuna geliyor.Konunun ic piyasaya bakan çok önemli bir yönü daha var. O da petrol fiyatlarıyla enflasyon arasındaki ilişki. Türkiye'de uzun yıllar sonra tek haneli rakamlara düşürülen enflasyon, akaryakıt ve gıda zamlarının etkisiyle yeniden yüzde 10'un üzerine tırmandı. x Bundan sonra petrol fiyatlarında meydana İ gelebilecek indirimlerin enflasyona da düşüş yönünde destek vermesi bekleniyor. Petrol fiyatlarında yaşanan düşüş bütün dünyada memnuniyetle karşılandı ama en kârlı ülkelerden biri Türkiye. Şimdi herkes, fiyatların seyrini merak ediyor. Genel beklenti bir varil ham petrolün 70 - 80 dolar seviyesine gerilemesi.
Bakan Şimşek'ten işadamlarına uyarı
2008-08-17 21:46:00 Devlet Bakanı Mehmet Şimşek, dünyanın büyük bir krizle karşı karşıya olduğunu belirterek işadamlarını uyardı. Şimşek, "Küresel ekonomi çok zor bir dönemden geçiyor. Ben size bütün samimiyetimle söyleyeyim şartlar zorlaşabilir bu noktadan sonra. Bunun yansımaları giderek dalga dalga geliyor. Biz, Türkiye'nin bundan en az etkilenmesi için elimizden geleni yapıyoruz." dedi.
Amerikalılı'lar davul çalma kursunda
2008-08-13 12:58:00 İzmir Ekonomi Üniversitesi'nin (İEÜ) davetlisi olarak ABD'den gelen dokuz öğrenci, Aydın'ın Kuşadası ilçesinde davul çalmayı öğrendi. Boston, Uyenis, Rice gibi üniversitelerde okuyan öğrenciler, Türkçe'yi ve Türk kültürünü öğrenmek için İzmir'e geldi.
BDDK'dan Mortgage krizi analizi
2008-08-05 11:30:00 ABD'deki tutsat (Mortgage) krizini analiz eden BDDK, ABD'de hükümet seçimleriyle birlikte, merkez bankası yönetiminin değişmesinin, para ve ekonomi politikaları arasındaki alışılagelmiş uyumu bozduğunu ve bu durumun mortgage kredilerine de yansıdığını belirterek, kredi krizi olarak piyasalara yansıyan bu durumun, 2007 yılının üçüncü çeyreğinden sonra likidite krizine dönüştüğünü kaydetti.
Türkiye'nin gündemi yeniden ekonomi
2008-08-05 08:24:00 Türkiye'nin gündeminin yeniden ekonomi olmasını, gerçek gündem olan ekonomiye odaklanılmasını bekleyen iş dünyasının temsilcileri, mutlaka köklü ekonomik reformların, reel sektörü canlandıracak, üretimi artıracak, ithalatı azaltıcı, ihracatı artırıcı tedbirlerin alınması gerektiğini ifade ediyorlar.
ABD seçiminde petrol savaşları
2008-08-05 07:24:45 Başkanlık yarışında artan petrol fiyatları ve ekonomi konuları ön plana çıkıyor. Obama enerji politikasında U dönüşü yaparak stratejik rezervleri satma sözü verdi. McCain de politika değiştirdi.
Aygün: Belirsizliğin kalkması iyi oldu
2008-07-30 15:33:00 Ankara Ticaret Odası Başkanı Sinan Aygün, AK Parti hakkında kapatma kararı verilmemesinin iyi olduğunu söyledi. Belirsizliğin ortadan kalktığına işaret den Aygün, hükümetin bundan sonra ekonomiye daha fazla ağırlık vermesi gerektiğine dikkat çekti. Aygün, "Söyleyeceğim tek şey var. Ekonomi, ekonomi, ekonomi." dedi.
29 Temmuz 2008 Basın Özeti
2008-07-29 05:05:47 Independent AKP'ye kapatma davası 'laik devletin geleceği konusunda hüküm günü' diyor ve Avrupa'nın tutumunu eleştiriyor; Filistinli gruplara işkence suçlaması, IMF'den ekonomi için karamsar yorum.
Dev bir ekonomi yarattı
2008-07-29 01:21:26 Metallica, İstanbul’da verdiği konserde 40 bin seyirciyi büyülerken, dev bir ekonomi de yarattı.
Dava İtalyan basınında: Avrupa devi Türk ekonomisi, risk altına girebilir
2008-07-21 12:39:00 İtalya'nın günlük gazetelerinden La Repubblica, "Affari e Finanza" adlı haftalık ekonomi ekinde "Avrupa'nın devleri" başlığıyla yayımladığı dizinin altıncı bölümünü Türkiye'ye ayırdı.
‘Ekonomi konuşmayı beceremedik’
2008-07-19 17:29:43 TÜRKİYE Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı (TOBB) Rifat Hisarcıklıoğlu, 2007 yılı itibarıyla Türkiye'de siyaset ağırlıklı bir gündem yaşandığını belirterek, “Türkiye nin gündeminde ekonomi olmalıydı, ama 70 milyon olarak bunu beceremedik” dedi.
Çağlayan, 10 fabrikanın temelini attı
2008-07-19 10:48:00 Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan, ülkenin gerçek gündeminin ekonomi olduğunu ifade ederek, sanayicilere ''Siz işinize bakın.
Ciliv: Türkiye ekonomisi çok dirençli
2008-07-17 11:08:00 Türk Ekonomi Bankası (TEB) Genel Müdürü Varol Civil, Amerika ve Avrupa ekonomisinde çok ciddi krizler olmasına rağmen Türkiye ekonomisin çok dirençli olduğunu söyledi.
İran ile ABD arasındaki buzlar eriyor mu?
2008-07-17 09:42:00 İran ve ABD'nin siyaset, ekonomi, kültür-sanat, spor ve bilim alanlarındaki işbirliği ve yakınlaşması, taraflar arasındaki buzların erimeye başlaması olarak yorumlanıyor.
Almanya, Çin'e verdiği hibeyi kesti
2008-07-11 14:04:00 Almanya, Ekonomi Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ile yaptığı ortak çalışma kapsamında Çin'e her yıl yarım milyar dolara yakın yardım ediyor. Ancak Tibet'te yaşanan olayların ardından Almanya yardımı kesti. Çin'in Tibet'e karşı tutumunu değiştirmesi halinde Almanya yeniden masaya oturmayı planlıyor.
İşte dünyanın en büyük 500 şirketi
2008-07-10 10:49:00 Dünyanın önde gelen ekonomi dergilerinden Fortune'nin Global 500 listesinde, Türkiye'den Koç Holding, geçen yıla göre 4 basamak yükselerek 186. sırada yer aldı.
G-8 zirvesinde gündem ekonomi
2008-07-07 05:55:49 Sanayileşmiş önde gelen sekiz ülkenin liderlerini bir araya getiren G-8 zirvesi Japonya'nın Hokkaido adasında başladı. Zirvede gündem, artan gıda ve petrol fiyatları. Küresel ısınma ikinci sırada.
Ekonomi nasıl bu kadar büyüdü?
2008-06-30 12:30:45 Türkiye ilk çeyrekte beklentilerin üzerine çıkarak yüzde 6.6 büyüdü. Bu rakam piyasayı şaşırtsa da uzmanlar özellikle baz etkisine dikkat çekiyor.
Ekonomi değerlendirme toplantısı sona erdi
2008-06-27 14:34:00 Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında gerçekleştirilen Ekonomi Değerlendirme Toplantısı sona erdi.
